Bebeklik döneminden çıkan çocuk sosyal, fiziksel, duygusal, bilişsel, dil ve öz bakım becerileri alanlarında gelişimine devam eder. Bir yaşın sonlarında artık kendi başına ayakta durabilen, birkaç adım adım atabilen çocuk ikinci yaşın başlarında koşma, sıçrama, geri geri yürüme, merdiven çıkma gibi hareket becerilerini geliştirir. Bu hareketlere bağlı olarak da iter, oyuncak çeker, eşya taşır, dengede durur, topa vurur, kapıyı kapatır, sandalye ve koltuğa çıkabilir. Hatta, annenin çocuğunu kontrollünün daha rahat olduğu bebeklik döneminde bu durum için annelere halk arasında “bu günler en güzel günler kıymetini bil ayaklanmaya başlayınca görürsün” şeklinde uyarıların zamanı da gelmiştir. Bu dönem de gözlediği dünyayı daha iyi tanımak, keşfetmek ister. Arabasına, sandalyesine oturmaktansa onları itmeyi, yerlerini değiştirmekten zevk alır. Oldukça hareketli olan bu yaş çocukları sürekli olarak bir yerden diğerine, bir aktiviteden ötekine gider. Dikkati henüz sürekli olmadığından bir şeyle ilgilenirken, kısa bir süre sonra diğerine yönelir. Kendi oyuncaklarıyla oynamaktansa mutfaktaki tava ve tencereyle oynar. Oyuncaklara ilgisi daha çok çevresindeki eşyaları tanıma gerekçesinden kaynaklandığından tencere, oyuncak bebekten daha fazla dikkatini çekebilir.
Son derece meraklıdırlar, dış dünyada gördüğü her şeye ilgi duyar. Gördüğü eşyaları ellemek, onlarla oynamak, yerlerini değiştirmek ister. Anneler“ her şeyi elliyor, eşyaları başka yerlere taşıyıp orda bırakıyor, evi dağıtıyor, devamlı peşinde biri gerekiyor.” şikayetlerinde bulunurlar.Önlem olarak da evin şekli çocuğa göre sadeleştirilir. Eşyaların bir kısmı, belli bir dönem için ortadan tamamen kaldırılır ya da almaları engellenir. Çocuklarını engellediklerinde ise istediği eşyayı alamayan, yerini değiştiremeyen çocuk hayal kırıklığına uğrayarak ağlama, tepinme, tutturma davranışlarını gösterirler. Çocuğun çaresizliğini dile getirdiği bu olumsuz durumu önlemek, çocuğun dikkatini başka bir obje, durum ya da konuya yönlendirerek çözülebilir.
Çocuğun gelişim dönemi özelliklerini iyi bilmek bu durumların dağınıklık olarak yorumlanmasını engelleyecektir. Onların ihtiyaçlarını gerçekleştirmek, çevreyi tanımalarına yardım etmek, doğru yaklaşımla uygun davranışları öğretmek ve sağlıklı ilişki geliştirmek mümkündür.
1-2 Yaş Çocuğunun Genel Gelişim Özellikleri
Sosyal, Fiziksel, Duygusal, Bilişsel, Dil ve Öz bakım becerileri alanlarındaki gelişim özellikleri şu şekildedir:
İstediği eşyayı eliyle gösterir.
Bir şeyi isteyip istemediğini belli eder.
Sepet, kova, file içine bir şeyler koyarak taşıyabilir.
Bazı şeyleri kendi başına yapmakta ısrar eder
Ufak tefek ev işlerini yapar. Hırkasını kaldırır.
Tehlikelerden kendini korumaya başlar.(Ateş, bıçak)
Yardımsız yürür, koşar, topa vurur, kapıyı açar
Oyuncak çekerek yürür
Sandalye ve koltuğa çıkabilir.
Bardağa su doldurabilir.
Kaşıkla yer.
“Kapıyı kapat” gibi basit işleri yapar.
Evdeki eşyaların yerini bilmeye başlar. (bardak mutfakta gibi)
“Hayır” deyince anlar
İki üç kelimeli cümleler kurmaya başlar.
“Topunu, bebeğini kaldır, bardağını içeri götür denince söyleneni yapabilir.
Ayakkabı ve çorabını çıkarır.
İsteklerini basit cümlelerle ifade eder.
Ellerini yıkayabilir.
Üçlü yönergeleri uygulayabilir(Mutfağa git, tabağını al, bana getir)
Çocuğun ve çevrenin zarar görmesini engelleyerek, ortamda özel ve küçük değişiklikler yaparak merak ve keşfetme duygusunu geliştirebiliriz. Bunun için ebeveynin yapacakları ;
Ellemesini istemediğiniz objeleri eline aldığında “Hayır” deyiniz. Almakta ısrar ederse elinden “hayır” diyerek alınız. Hala istiyorsa ilgisini başka tarafa çekiniz.
Basit ev işlerini taklit edebilen çocuğun bu becerisini kullanması için fırsat veriniz. Havluyu onun asmasını sağlayınız, oyuncakları kutularına nasıl konacağını gösteriniz, çamaşırları sepete koymasına izin veriniz, koyarken silkelemeyi gösteriniz, kırılmaz mutfak malzemelerini bulaşık makinasına, lavaboya koydurunuz, bunları yapınca onu övünüz, ödüllendiriniz.
Oyuncakla nasıl oynayabileceğini gösteriniz. Bebeği biberonla beslemek, kamyonu itmek, küpleri dizmek gibi. Yapınca alkışlayınız.
Arkadaşıyla top oynamayı önce göstererek öğretiniz.Bu, sosyal gelişimine katkı sağlayacaktır.
Evin bir çok bölümünde oyuncaklar ve etkinlikler bulundurarak çocuğun sadece annenin bulunduğu yerin dışında, annenin her zaman çocuğun yanında olmayacağı bir odada oynamasını destekleyiniz.
Çocuğunuzu kısa sürelerle yan odada yalnız bırakınız. Eğer huzursuz olursa ona seslenerek sizi görmese bile tekrar yanına gideceğinizi belirtiniz.
Saklambaç oynayınız.
Çocuğunuza güvenle tutup araştırabileceği nesneler bulunan ilgi çekici bir ortam hazırlayınız.
Başkasını evini ziyaret ettiğiniz zaman ona, etrafı gezdirin ve nesnelerin yerlerini gösteriniz. “Burası tuvalet”, “Yemek yiyeceğimiz yer burası”, “Oyuncaklarınla burada oynamanı istiyorum.” deyiniz.
Ondan sizin için tanıdık şeyler bulmasını isteyiniz. Örneğin, “Banyoya gidip saç fırçamı getir.” deyiniz. İlk zamanlar, kendi odasından, ona ait şeyleri getirecektir.
Çocuğun iletişim çabasına ilgi gösteriniz. Sizi çekiştirip oyuncaklarını gösterirse sevincinizi gösteriniz.
Çocukla evde dolaşınız ve değişik odalardaki şeylere dikkatini çekin. Pencereden bakıp arabaların nasıl geçtiğini, kuşların nasıl uçtuğunu, çiçeğin nasıl büyüdüğünü anlatınız.
Onun güvenliği için ortamı çocuğa zarar vermeyecek şekilde düzenleyiniz. Çok ince, kırılmaya uygun cam bibloyu erişemeyeceği bir yerde tutmak gibi.
Hangi nesne ve yerlerin çocuk için yasak olacağına karar verin ve çocukla ilgilenen herkesin bilmesini sağlayarak. çocuk dokunduğunda kararlı bir ses tonuyla “Hayır” deyiniz. Her şeye “hayır” demeyiniz. “Hayır”larınızı mümkün olduğunca sınırlandırınız.
Dökerek bardak ve kaşık kullanımını engellemek için çocuğun tabağına ve bardağına az miktarda yiyecek ve içecek koyunuz.
Kendi kendine yeme çabalarını övünüz, aile bireyleriyle mutlu ve huzurlu bir ortamda yemesini sağlayınız.
Etrafa döker, kirletirse çocuğu azarlamaktan kaçınınız.
Evdeki bir çok nesneye dokunan, ağzına alan, yere atan, ses çıkarmaya çalışmak için yere vuran, konumlarını değiştiren çocuk yaratıcılığıyla keşif yolculuğundadır. Kendine ve etrafına zarar vermediği sürece tolerans göstermek bu yaratıcılık ve gelişimine katkı sağlayacaktır. Çocuğun sanki gelecekte de dağınık olacağı endişesi doğru değildir. Önerilen alternatif yönlendirme ve desteklerle çocuğa dağınıklığın düzenlenmesi, sahiplik hissinin yaşatılması öğretilebilinir.
Leyditurk.com harici linklerin sorumluluğunu almaz.
Tasarım: Haber3 Yayın Grubu
Yazılım, Teknik Destek & Barındırma: Pastelboya.com

haber3